Terugblik

2019

Op zaterdag 10 november kwamen weer bijna 600 oogpatiënten en andere geïnteresseerden bijeen om bijgepraat te worden over de nieuwste oogwetenschappelijke ontwikkelingen, met dit jaar als thema Communicatie & Innovatie.
Het congres begon gemeenschappelijk in de grote zaal met citaten van mensen met een visuele beperking, voorgelezen door de directeuren van het Oogfonds en de Oogvereniging. Na dit welkom waarin nogmaals het belang van wetenschappelijk onderzoek benadrukt werd was het woord aan dr. Tessa van Charlsdorp over ‘communiceren met de oogspecialist’.

Communicatie
Dr. Van Charlsdorp is onderzoeker en docent Taal & Communicatie aan Universiteit Utrecht. Ze doet onderzoek naar gesprekken in allerlei domeinen, zoals bij de politie, banken en in ziekenhuizen. Ze is expert op het gebied van conversatie-analyse en ze geeft les over mondelinge communicatie en interculturele communicatie.
In haar lezing ging zij in op de wetenschappelijke methode conversatie-analyse. Hoe deze kan bijdragen aan de kennis over hoe we gesprekken voeren en hoe we binnen gesprekken zaken voor elkaar krijgen. Aan de hand van audiofragmenten illustreerde zij hoe je in het gesprek met de oogarts het voor elkaar kunt krijgen het gesprek naar je eigen hand te zetten en de juiste informatie in kan winnen, of juist je zorgen te uiten. Dit was zowel voor de patiënt als voor de professional zeer interessant.

Innovatie
Het tweede deel van het ochtend programma bestond uit een carrousel van vier sprekers die ingingen op innovaties in de oogheelkunde. Deze vernieuwde indeling gaf meer dynamiek aan de ochtendsessie.
Prof. dr. Pieter Roelfsema begon met zijn lezing over de ontwikkelingen op het gebied van hersenschorsprotheses. Deze protheses zijn in staat door middel van elektroden kunstmatige beelden ‘waar te nemen’. Zien zonder kijken klinkt nog heel futuristisch, maar door de huidige ontwikkelingen op dit gebied behoort dit in de toekomst wellicht tot de mogelijkheden.

Oogrobot met OCT-sensor
Na de twintig minuten was het de beurt aan drs. Koorosh Faridpooya over zijn chirurgische oogrobot met ingebouwde OCT-sensor. Dankzij deze ontwikkeling kunnen netvliesoperaties steeds preciezer en veiliger worden uitgevoerd. De OCT-sensor is als een soort parkeersensor gekoppeld aan de robot die met geluidssignalen aangeeft hoe ver de oogarts met zijn instrumenten verwijderd is van het netvlies. Zo kan de arts voorkomen dat het instrument, dat aan de robot gekoppeld is, het netvlies raakt. Hierdoor zijn nieuwe, complexere behandelingen mogelijk.

Eye-on-a-chip
Een levend stukje netvlies op een chip (buiten het oog), als model voor het oog, maakt het mogelijk om oogaandoeningen te onderzoeken en ook gepersonaliseerde behandelingen te ontwikkelen. Hierover ging de derde lezing. dr. Andries van der Meer zette uiteen hoe op deze chip eindeloos getest kan worden zonder de patiënt te belasten én zonder dierproefmodellen. Eye-on-a-chip komt voort uit de organ-on-a-chip’ systemen die sterk in opkomst zijn.

Gentherapie
De ochtend werd afgesloten met een lezing over de behandeling van het RPE65-gen. Dr. Ingeborgh van der Born legde uit hoe het werkende gen de plaats inneemt van het gemuteerde (niet-werkende) gen. Op deze manier zouden netvliescellen weer goed moeten gaan functioneren. Het medicijn wordt via een injectie in het oog gebracht onder het netvlies. Deze injectie is eenmalig en uit onderzoek is gebleken dat een groot deel van de mensen die het medicijn heeft gekregen een verbetering merkt van zijn visuele functie. dit is ook voor mensen met andere gen mutaties een hoopvolle ontwikkeling

Eerdere edities

2016: Oogheelkunde door de eeuwen heen
prof. dr. Peter Ringers hield een inleiding waarin hij vertelde wat volgens hem de waarde van het zien is. Ook gaf hij de ontwikkelingen in de oogheelkunde door de eeuwen heen. Van staaroperaties in de vroege middeleeuwen tot aan Avastin- en Lucentisinjecties bij natte maculadegeneratie.

Vervolgens vertelde prof. dr. Caroline Klaver over genetische ontwikkelingen bij diverse oogaandoeningen. Ze gaf aan dat stamcelonderzoek zeer veelbelovend lijkt, maar dat het in Nederland nog niet mogelijk is om je te laten behandelen. Ze waarschuwde ervoor om niet te hoopvol te zijn en om behandelingen niet commercieel te ondergaan in het buitenland.

Verschillende oogaandoeningen in de middag
Van gentherapie tot kunstmatige hoornvliezen, van glaucoomchirurgie tot screening bij diabetes: het kwam allemaal aan bod. Ook was er aandacht voor de invloed van voeding op ogen en de psychosociale effecten van een visuele beperking. Het programma bevatte ook lezingen over specifieke oogaandoeningen zoals staar, glaucoom en diabetische retinopathie.

In 2017 was er aandacht voor verlies
Professor Manu Keirse trapte als eerste spreker af met de boeiende lezing ‘Leven met een levend verlies, wat als je ogen het laten afweten’. De Vlaamse klinisch psycholoog en auteur is beroemd vanwege zijn onorthodoxe kijk op omgaan met verlies. Volgens Keirse is verlies van zicht een rouwproces dat niet stopt en gaat het er niet om de beperking te accepteren, maar te leren leven met de beperking. Daarbij is erkenning door de omgeving zeer belangrijk. Keirse pleit er voor dat omgaan met verlies standaard onderdeel wordt van de opleiding tot arts of verpleegkundige.

De tweede spreker was professor dr. Martine Jager, verbonden aan de Afdeling Oogheelkunde van het LUMC, hoogleraar Oogheelkunde en specialist in hoornvliesaandoeningen en oogkanker. Tijdens haar lezing gaf ze uitleg over iets dat veel mensen treft: oogontsteking. Oogontstekingen kunnen veroorzaakt worden door virussen, bacteriën, een trauma of auto-immuunziekten en spelen een rol bij veel aandoeningen van net- en vaatvlies. Martine Jager benadrukt hoe belangrijk het is om ontstekingen beter te leren begrijpen om ze beter te behandelen.

Middagprogramma
Na de lunch volgde het middagprogramma. In verschillende zalen kon geluisterd worden naar uiteenlopende lezingen, zoals de invloed van voeding op maculadegeneratie, het stellen van de diagnose glaucoom, de inzet van robots bij netvlieschirurgie, injecties bij maculadegeneratie, zien met één oog, kunstlenzen, hoornvliestransplantatie en het oog en slaap.